Suikerfeest

Na een maand vasten is het tijd voor het Suikerfeest. Drie dagen lang chocolade, baklava en andere zoetigheid. De dagen voor het suikerfeest is het een hectische drukte. Alle winkels liggen vol met snoep en chocolade en met kleren. Want Suikerfeest betekent ook nieuwe kleren voor de kinderen. Winkels zijn tot savonds laat open en vooral de laatste dag/avond voor het feest staan de mensen rijendik voor de kassa's. Niet dat de winkels dicht zijn tijdens het feest, alleen de eerste dag, daarna zijn supermarkten en winkels in de drukke winkelstraten gewoon weer open.

Op het Suikerfeest gaan de kinderen de handen van de ouderen (ouders en ooms, tantes, opas, omas) kussen. Dat doen ze met plezier want het levert geld op! Daarna gaan de kinderen van deur tot deur om een prettig suikerfeest te wensen en komen met handenvol snoep weer thuis. Emre en Timucin vinden het prachtig om gastheer te spelen. Een met de traditionele cologne in de handen, de ander de chocolade. Van hen mag het huis de hele dag wel vol zitten met visite.
Ze hebben wat geld betreft niet zoveel geluk, hun familie is niet zo groot. Toch hadden ze nog genoeg geld om lego te kopen, en de tweede dag van het Suikerfeest waren wij op weg naar de speelgoed winkel. Omdat wij praktisch geen vistie krijgen, probeer ik op een eigen manier wat vorm aan te geven en meestal zijn wij tijdens de tweede of derde dag op sjouw, hetzij speelgoed kopen, hetzij ergens wandelen. Dit jaar hadden we weinig geluk, de tweede en derde dag regende het pijpestelen. Zoveel dat een deel van Istanbul in het water kwam te staan. En nu is de temperatuur ineens naar beneden gegaan, van t-shirt buiten naar warme jas. Ik zit met een dik vest aan in huis aan dikke sokken te denken want ik heb kouwe voeten. Kijk naar de temperatuur en moet lachen, het is 20 graden in huis. Wat zal dat worden deze winter......

nazar

Sinds een week of 2 dragen Emre en Timucin korte broeken. En sindsdien is het weer raak, kapotte knieen. Oke, alle kinderen vallen. Maar onze twee mannen vallen wel heel erg vaak. En elke keer is er iets kapot. Het valt de buren ook op. Twee jaar geleden vielen ze allebei zo vaak dat de buurvrouw voor hen ging lezen. Dit is een vers uit de Koran wat driemaal herhaald wordt, een bescherming tegen nazar oftewel het boze oog. Emre was die dag net op zijn hoofd gevallen. Na het lezen strooide ze zout over de kinderen, een ritueel. Sommigen geven een glas water, deze buurvrouw strooide dus zout. Precies in de wond, arme Emre. Het ging een paar dagen goed, geen valpartijen. Maar na een dag of 4 maakte Emre weer een beste smak. Hij schreeuwde savonds vanaf het balkon tegen de buurvrouw dat ze niet goed genoeg gebeden had, hij viel nog steeds.

Onze kinderen hebben werkelijk altijd wat. Valt Emre op de grond op zo'n manier dat er een steentje in zijn hoofd blijft zitten. Naar de kliniek om het te laten verwijderen. Een week later valt Timucin met zijn hoofd precies op een steen, 3 hechtingen. In een half jaar tijd brak Timucin tweemaal zijn arm... Het allermooiste kwam toen hij de arm voor de tweede keer in het gips had. Emre viel, elleboog uit de kom. Allebei met arm in de doek, een rechts de ander links. Ze noemen het hier nazar. Het effect van de negatieve gedachten van anderen, jaloezie, afgunst etc. Wij hebben voor turkse standaard twee mooie kindjes, ze zijn allebei 'blond'. Dat roept nazar op. Remedie is regelmatig voor hen laten lezen en een blauw oogje op hun kleren spelden. En dan is er nog een vers uit de Koran wat in een leren zakje om de hals wordt gedaan. Sommigen slachten zelfs een dier om onder de invloed van de nazar vandaan te komen. Vooral de Turkse vrouwen geloven in nazar. Sommigen gaan daarin heel ver, een vrouw vertelde mij dat ik niet zoveel naar de op de bank slapende Emre (toen nog baby) moest kijken, dat zou nazar op hem brengen.

E gelooft niet in nazar. Voordat de kinderen geboren waren ging ik regelmatig met hem mee op de bus (hij is gids). Er was een periode waarin alles mis ging, E had de ene (financiele) tegenslag na de andere. De chauffeur van de bus zei "nazar" en riep iemand in Konya die voor E moest lezen. E wilde dat niet maar tegensputteren hielp weinig. Zijn naam, geboortedatum, naam van zijn moeder en weet ik wat nog meer werd genoteerd en naar de Koranlezende Hoca gebracht. Een paar dagen later waren we thuis. Ik had een groot nazar oog in de kamer hangen. Die avond viel het zomaar PATS op de vloer in stukken. E en ik keken elkaar eens ongelovig aan, hoe kan dat nou? Vanaf dat moment ging het echter weer beter met E....

.

smoes

Aanstaande zondag is het al weer vier jaar geleden dat mijn schoonmoeder overleden is. Elk jaar wordt er op haar sterfdag Koran gelezen door de vrouwen. Na het lezen wordt er gegeten, meestal rijst met (kippe)vlees, ayran (een yoghurtdrank) en een van de zoete nagerechten. Het gaat hierbij niet om 5, of 10 mensen maar om tientallen, mijn schoonmoeder was erg geliefd.

Ik voel me niet op mijn gemak bij zulke bijeenkomsten en doe mijn best om er onderuit te komen, het is me echter nog nooit gelukt. Meestal zit ik met de kinderen in een andere kamer terwijl de Koran wordt voorgelezen zodat ik er toch nog een beetje onderuit kan komen. Het is me te druk en wat ik moeilijk vind is dat het in het Arabisch wordt voorgelezen en ik hou niet van Arabisch. Ik kon het eerst nooit begrijpen en ik vond het zo dom dat ze naar iets luisterden wat ze niet begrepen, wat voor nut had het dan, het leek me op systematisch domhouden van de massa. Maar drie jaar geleden ben ik met yoga begonnen en er was een vrouw zo vriendelijk om me een mantra cd op te sturen. Ik stond versteld van het effect van de mantra. Niet alleen werden we er allemaal rustig van, Timucin, toen 3+ jaar begon het elke keer spontaan te zingen als hij zich niet happy voelde en kalmeerde daarna zienderogen. Nog steeds gebruik soms ik de cd als we allemaal kribbig zijn en elke keer helpt het. We begrijpen geen woord van wat er wordt gezegd want het is in Sanskriet, maar de klanken voelen erg vertrouwd en rustgevend. Dus als een vriendin van mij zegt dat ze helemaal vredig wordt als ze naar de Koran luistert of erin leest (in het Arabisch) dan geloof ik dat nu meteen.

Tijdens het lezen uit de Koran bedekken de vrouwen hun hoofd, en ik heb nog steeds moeite met die hoofddoek. Sprak zij wonende in een wijk waar de meerderheid van de vrouwen het hoofd bedekt. Het is interessant hoe ik me telkens in zulke plaatsen weet te manoeuvreren dat ik mijn eigen (voor)oordelen breeduit tegenkom. Ik woon nu al 13 jaar in Turkije, heb vriendinnen met hoofddoek, ik weet dat ze zelf voor de hoofddoek kiezen maar voor mij heeft het nog steeds connecties met onderdrukking van de vrouw. Niet elke vrouw met hoofddoek ziet dat zo. Ik had een buurvrouw die altijd supermodern gekleed was, nooit zonder make-up en die wekelijks naar de kapper ging. Ik kwam haar laatst tegen en herkende haar niet, ze had ervoor gekozen om een hoofddoek te gaan dragen. Ze komt uit een moderne familie, haar moeder heeft geen hoofddoek, en zij koos er bewust voor om de make-up en de kapper los te laten en op deze manier voor haar geloof te kiezen. Ik kon niets anders dan respect voor haar keuze hebben.

Maar ik ga nu geen lang monoloog over de hoofddoek geven. Ik heb wat anders te vertellen: Ik heb een smoes gevonden om onder de Koran lezing uit te komen. Ik ga naar een seminair van geweldloos communiceren. Ik zie er zo naar uit. Gisteren had Emre weer problemen op school en ik weet niet meer hoe ik met zijn juf over moet praten. Hijzelf is zo zonder hoop, het breekt mijn hart. Ik ga me daarom twee dagen lang onderdompelen in vreedzaam conflictoplossen. Dus waarschijnlijk geen blog voor de komende twee dagen, maar wel een verslag daarna over wat ik allemaal heb opgestoken.

Ons Dorp

We wonen in een wijk met veel immigranten uit de dorpen van Turkije. Zo zijn de ouders van mijn man hier ruim 35 jaar geleden heen verhuisd vanuit Malatya in het zuidoosten. Alhoewel mijn man dus zo'n beetje zijn hele leven in Istanbul heeft gewoond zegt hij nog steeds Malatya als je vraagt waar hij vandaan komt. Het dorp waar de familie vandaan komt is belangrijk en wordt steevast gevraagd.

Veel ouderen en moeders met kinderen gaan in de zomer naar hun "dorp". Emre weet al jaren de naam van Ons Dorp: Donkerbroek. Elk jaar krijg ik weer de vraag: "wanneer gaan wij naar Ons Dorp?" Voor Timucin was het altijd nog wat vaag, dat Donkerbroek. Maar niet sinds afgelopen herfst, sinds hij zijn Tante Joka voor het eerst heeft gezien. Hij wilde altijd al graag een keer naar Nederland maar nu is het helemaal raak. Gisteren keken we op internet via de satelliet naar Ons Dorp. De straat waar ik opgegroeid ben, en natuurlijk de straat van Tante Joka. Ze wilden meteen onderweg, het leek ineens zo dichtbij. En ik kreeg een beetje last van heimwee. En medelijden met mijn kinderen die hier tussen het beton opgroeien en niet de mogelijkheid hebben om elke vakantie naar een dorp te gaan waar ze volop kunnen spelen in het gras.

Een dik uur later waren we aan het wandelen, het is heerlijk voorjaarsweer en overal is het groen. Met groen bedoel ik de groenstroken die we overal hebben ontdekt. Gelukkig zijn er veel bij onze wijk. Een van onze favoriete plekken is een breed pad op een heuvel boven een snelweg. Onder je razen de auto's voorbij. Maar langs het pad is het allemaal bloemen. We hebben in het gras gelegen, vlinders achternagezeten. Veel verschilllende bloemen bekeken, het verschil gevoeld tussen pluizig zacht gras en gras zo hard en scherp dat je je vingers er aan kunt snijden. We hebben een lieveheersbeestje gered van een pad waar het elk moment vertrapt kon worden door mensenvoeten, we voelden ons helden toen weer door de lucht vloog. Graszaad geplukt en over elkaar uitgestrooid en paardebloempluis geblazen. En ik ontdekte zelfs een forsythia in het wild, de struik die onze tuin stond toen ik een kind was. Weer heimwee. Weer gepraat over Ons Dorp, over de tuin, de grote boom waar ik graag onder zat. Het was een heerlijke middag. In het groen. In Istanbul, een stad met zo'n 15 miljoen inwoners. Als we dan niet naar Ons Dorp kunnen dan moeten we Ons Dorp maar naar ons toe halen. Met genieten van de groenstroken en tomaten kweken op het balkon.