armoede

Vanavond was op een van de soaps op tv een scene van een man die op condoleance ging bij de familie van een van zijn arbeiders die was omgekomen tijdens een bedrijfsongeval. Opgegroeid in een villawijk kwam deze man voor het eerst van zijn leven in een huis van een arme familie. Een veelgebruikt idee met veel drama en geween, typisch Turks, daar gaat het nu even niet om, het was iets wat de man zei. Hij zei: op tv zien is anders dan wanneer je het met eigen ogen ziet, het was een ervaring die hem niet meer losliet.

Het deed mij denken aan de Ramadan van twee jaar terug. Het is de gewoonte om bij het begin van de Ramadan aan de minder bedeelden een voedselpakket te geven. Wij hadden maar liefst 2 pakketten gekregen. Ik kende een vrouw van de speeltuin. Ze was bijna blind, had 2 kinderen en haar man verdiende amper genoeg om de huur te betalen. Ik besloot om een pakket naar haar toe te brengen en ging op zoek naar haar huis. Viaviavia kwam ik in een uithoek van een straat terecht. De hal van het gebouw waar ze woonde was donker en het rook smerig. Ze was zo verbaasd toen ze de deur opendeed en mijn stem hoorde. Ik stapte met de kinderen naar binnen. Het zag er donker uit, er zaten grote vochtplekken op de muren. Ze liet ons de kamer in en ik kreeg een benauwd gevoel. Een raam waar amper licht doorheen kwam, een kale vloer met een oud tapijt, een oude bank en een wankele tafel, slechts 2 stoelen. Ze zaten aan een opklaptafel op de grond te ontbijten. Het ontbijt was schraal, olijven, boter, een stuk kaas en jam. Ze deed meteen het raampje open toen we binnenkwamen en verontschuldigde zich voor de stank. En inderdaad, het stonk verschrikkelijk. Ze vertelde dat het kwam van de riolering die onder hun huis langsliep. Ik hield het er amper uit en deze mensen woonden hier dag in dag uit. De kinderen waren onrustig, we stonden snel weer buiten. Het beeld liet me niet los en ik vertelde het aan E. We besloten om het geld wat aan het eind van de Ramadan als aalmoes wordt gegeven ook aan hen te geven, dus vlak voor het suikerfeest ging ik er weer heen. Het was een zonnige dag en nu was het duidelijk te zien hoe troosteloos alles eruit zag. Ik heb haar het geld gegeven, even 5 minuten gezeten maar hield het niet langer uit, de hele weg naar huis liepen de tranen me over de wangen. Hoe vaak had ik niet de beelden gezien op tv, maar het maakte inderdaad pas werkelijk indruk toen ik het met eigen ogen aanschouwde. Wat voelde ik me dankbaar met mijn spullen en mijn warme huis.

Ik moest daar allemaal ineens aan denken toen ik die man op tv zag zitten worstelen met zijn geweten. Er is veel armoede in Turkije en ik woon er middenin. 4 Jaar geleden zaten we finacieel volledig aan de grond, geen geld om zelfs maar een chocoladereep te kopen voor de kinderen. Het was een bijzondere tijd. Mensen kwamen een pan met eten brengen onder het mom van teveel gekookt.Toen ik met de kinderen in de winkel stond en Emre uit moest leggen dat ik geen bananen en sinaasappels kon kopen kwam een buurvrouw voorbij en duwde Emre 5 lira in zijn handen. Toen de aardappels op waren stond er een baal met nieuwe aardappels voor deur, er kwamen op mysterieuze wijze levensmiddelen op het moment dat ik ze nodig had. Ik kon rijst weggeven en een week later kwam iemand me een paar kilo rijst brengen. Het leek bonen en kikkererwten te regenen en na het offerfeest zat de hele vriezer vol met vlees voor maanden. Het is geen tijd die ik graag over zou willen doen, maar het is zonder meer een van de meest bijzondere van mijn leven.

Turken vinden het de gewoonste zaak van de wereld om te helpen. Ik hoefde nooit te vragen, uit te leggen, men wist gewoon hoe de situatie was. Het is niet iets om je voor te hoeven schamen, om te verbergen. Geen verborgen armoede maar saamhorigheid. De staat helpt niet echt, maar de mensen doen hun best. Een paar maanden geleden stond er in de krant dat een vader en moeder samen in de gevangenis waren gezet omdat ze, als ik me niet vergis, een ziekenhuisrekening niet konden betalen. De kinderen bleven alleen achter. Meteen nadat het op tv was geweest werd de rekening betaald door een onbekende persoon. Dergelijke dingen gebeuren bijna dagelijks. Degenen die het land besturen mogen misschien niet de meest nobele beweegredenen hebben maar de Turken zelf zijn beste lui. Niet zo obstinaat als de Hollanders, een beetje te mak naar mijn mening. En naar mijn Hollandse mening ook veel te meegaand en berustend. Maar gelukkig zijn we allemaal anders, wat viel er anders nog van elkaar te leren....

dag van het kind

Vandaag was het dan officieel Kinderdag. Het wordt gevierd in stadions en op schoolpleinen, met parades en volksdansen en gedichten en liederen. Ik noem het officieel liederen want het zijn van die standaard versjes met pompeuse tekst en met piano begeleiding, althans op de scholen. In de stadions (waar alle scholen van een wijk zijn verzameld) is het een beetje moderner van aanpak al zijn die gedichten er nog steeds een belangrijk onderdeel. De gedichten zijn ook zo officieel, over hoe de republiek werd uitgeroepen, de vijand verslagen, nationalisme met een hoofdletter N. Toen de kinderen kleiner waren ging ik met hen naar de school achter ons huis om de hele poppenkast te zien. We gingen laat zodat we niet naar de officiele blabla hoefden te luisteren. De volksdansen waren altijd leuk, er zat ook altijd wat moderns tussen. Maar altijd kwamen er dan weer kinderen tussendoor met gedichten, kindjes van 6 jaar die het over de republiek hebben, over de taak van de burger.


Maar goed, we hadden al genoeg volksdansen gezien en wij besloten om naar het museum van moderne kunst te gaan. Deze had volgens een artikel op internet een labirant georganiseerd voor kinderen, vol met spelletjes, raadsels en presentjes. Emre was zo enthousiast, hij is gek op zulke dingen. Om 9 uur vertrokken we per dolmus, trein, boot en om half 12 waren we bij het museum. Daar werd onze pret snel gedrukt. We hadden moeten reserveren, het was alleen voor groepen. Mooi dat dat niet op de informatiesite op internet stond, daar werd iedereen uitgenodigd. Na wat gekibbel kregen we een snelle privetour. Daarna hebben we nog ruim 2 uren de andere tours gevolgd. Het was op zich origineel. Overal in het museum waren routes in verschillende kleuren. Op die routes stonden dozen met daarin raadsels over een van de schilderijen. Onder dat schilderij was dan een doos met iets erin. Die voorwerpen wezen met elkaar weer een schilderij aan. Arme groepen, zij mochten maar 1 kleur doen, wij hebben ze allemaal gedaan. Daarna een grote kamer vol met tekenmateriaal waar ze zich met verf hebben uitgeleefd. Voor het eerst in hun leven met plakkaatverf. Ze genoten.

Op de scholen in Turkije is handenarbeid een vak wat erbijhangt. Kinderen krijgen opdrachten die ze vaak thuis moeten uitvoeren. Materiaal moeten ze zelf aanschaffen. Plakkaatverf is loeiduur en wordt dus niet gebruikt. In plaats daarvan moeten we het met waterverf doen. Ze lieten me beloven dat ik ook plakkaatverf ga kopen, ik herinnerde me de fijne momenten op school met die verf.

Het meisje wat ons de rondleiding gaf vertelde dat ze vooral met achterstandskinderen, "arme" kinderen werkten. Deze waren ook in de tekenkamer, het was een groot contrast met de andere groepen die er waren. Een jongen wilde beslist op de foto. Hij was doof en riep zijn vriend erbij. Die had die morgen een gedicht voorgedragen op school vandaar zijn mooie kleren, een kostuum wat hij had gekregen toen zijn broer ging trouwen. Het was te groot, op de groei gekocht.... Ik wilde hem het internetadres van mijn blog geven maar bedacht me net op tijd dat ze waarschijnlijk van hun leven nog nooit achter een computer hadden gezeten. Hij was zo blij toen hij de foto terugzag op mijn camera. Voelde me ineens even heel klein toen ik dat blije gezicht zag. Alleen omdat ik een foto van hem had gemaakt, zo blij omdat hij zichzelf op de camera kon zien. En daar loop ik te mopperen over een misverstand in een museum en een boekenbeurs die er niet is en mijn kinders die niet genoeg handenarbeid krijgen..... Luxe problemen....

De jongen laat me nog steeds niet los, evenals de andere kinderen, hun oude kleren, de ongewassen en ongekamde haren, de kapotgetrapte schoenen. Het was een akelig contrast met de andere kinderen die speciaal voor deze dag op hun paasbest gekleed waren. Had ik niet al een keer genoemd dat Turkije voor mij vooral het land van tegenstellingen is? Maar gelukkig, toen ze eenmaal aan het verven en tekenen waren bleek dat ze toch allemaal stuk voor stuk vooral kind waren. Het was heerlijk om te zien hoe zo'n 50 kinderen zich stuk voor stuk artistiek aan het uiten waren en helemaal vergeten waren wat ze droegen. Want zowel het paasbeste jurkje als de oude broek werden even vies, kunst maakt geen onderscheid tussen rijk en arm.


Alles wordt versierd met vlaggen


in de trein


op de boot

23 april

23 April 1920 was de dag dat het Turkse parlement voor het eerst bijeen kwam en deze dag werd daarna door Ataturk uitgeroepen tot de Nationaled dag van de Soevereiniteit en de Kinderen. Uit de hele wereld komen kinderen in Turkije bijeen om deze dag te vieren. De buitenlandse kinderen verblijven bij Turkse families en op deze manier ontstaan er vriendschapsbanden over de hele wereld.
Op 23 April en de dagen ervoor worden overal festiviteiten georganiseerd. De kinderen en ik vinden het prachtig om al deze festiviteiten af te lopen, vandaar dat ik het blog er even bij heb laten hangen. Op donderdag tijdens een wandeling vielen we met de neus in de boter. Een grote parade met kinderen, niet alleen uit Turkije maar ook uit China, Indonesie, Jemen, Bulgarije Marokko en Macedonie. Het hele weekend door gaven deze kinderen een dansvoorstelling. Zaterdag was een uitgebreid programma met oa theater en goochelaar tussen de dansen door. Foto's staan onderaan de tekst.

Vandaag stond een parade op het programma. Ik had het allemaal goed nageplozen op internet, het zou een unieke parade zijn. Wel, heel erg uniek, ipv 2 uur was het al om 1 uur afgelopen en we hebben alleen de losse onderdelen van de parade gezien nadat deze ontmanteld was, kinderen in prachtige kostuums onderweg naar hun huis.......


Dan maar ijs eten. Daarna langs de zee gewandeld, broodje vis gegeten en met de trein weer terug. Emre herinnerde zich ineens dat er in de wijk Pendik een boekenbeurs zou zijn, dat had hij op de folder van Pendik gezien. Dus wij naar Pendik. Daar werden we van de ene plaats naar de andere gestuurd. E was het na een half uur zoeken zat en vertrok met Timucin naar huis. Maar Emre en ik zetten onze speurtocht naar de graal voort. Bewaking 1 zei in het cultureel centrum, maar die was dicht, bewaker 2 zei een andere tent verderop, een half uur gewandeld maar geen tent te vinden. Op de terugwandeling kwamen we langs het politie buro. Agent gevraagd, die wist ook van niets. Maar weer naar de tent. Bewaking 3 wist het niet. Toen was ik het zat. Ik liet hem de tekst kinderboekenbeurs op het programma zien en vroeg hem iemand te vinden die het me wel kon vertellen, ik werd behoorlijk flauw. Een andere man, die wist het ook niet, maar even achter de schermen vragen. Komt hij terug met het zwakke verhaal dat de beurs al was afgelopen, die had op dezelfde plek gestaan voordat de tent werd opgezet. Kom nou, dikke onzin!! Er is gewoon geen kinderboekenbeurs, punt. Ik heb de gemeente Pendik ontmanteld. Ze dachten reklame te maken op deze manier, kijk eens Pendik denkt zelfs aan een kinderboekenbeurs, hoe cultureel..... Maar mooi dat ik er doorheen geprikt heb, ze hadden natuurlijk niet op een Nederlandse boekenwurm en wurmpje gerekend, Ha! Ik weet bijna wel zeker dat ik de enige ben die naar die beurs gevraagd heeft, Turken lezen weinig boeken. Ik wil wat doen, ik ben boos op Pendik, dat ze mij een kleine twee uren van hot naar haar hebben gestuurd voor nix. En dus schrijf ik het op mijn blog: De Gemeente Pendik Liegt!! Doet Zich Voor Als Cultuur Liefhebber Maar Is Een Cultuurbarbaar!!!! Boykot Pendik!!!

Zo, dat lucht op......


Indonesie


Bulgarije


Macedonie



Timucin heeft duidelijk genoeg van al het gedans: ik heb Honger!!


Afsluiting, Lahmacun eten met de buurman

nothing is for nothing....

Ter nagedachtenis van de slachtoffers van de schietpartij op de Technische universiteit in Virginia

Al weken zit ik me te ergeren aan een tweetal puberjongens uit ons gebouw. Eigenlijk erger ik me al jaren, ze spoken de meest vreemde dingen uit. Vorig jaar was hun populaire spel kinderworstelen. Ze lieten de kleintjes tot een jaar of 6 tegen elkaar vechten. Als het uit de hand liep dan kwamen ze er altijd onderuit, de moeders hadden vaak niet in de gaten dat hun vechtende kinderen tegen elkaar opgezet waren. Dit jaar hebben ze een nieuwe hobby, de honden ophitsten. Het begon met auto's. Ze hebben het nu voor elkaar dat de honden luid blaffend achter elke auto aanjagen. Daarna kwamen andere honden, en nu ook kinderen. Vooral de honden tegen schoolvriendjes ophitsen vinden ze prachtig. Alsof dat nog niet genoeg is zitten ze de honden te treiteren en doen ze hen daarmee ook pijn.

Ik ben een keurig gedresseerde hond. Zodra ik geblaf of gepiep hoor denk ik: "rotjongens, ze zijn weer bezig" (en nog meer maar dat kan ik beter niet opschrijven), en loop ik naar het raam om te controleren. Ongeveer 1 op de 5 keer is het raak en krijg ik het beeld wat ik verwacht. En dan hang ik weer uit het raam te roepen of sta ik me op te vreten in stilte, en het gaat van kwaad tot erger. Gisteren kwam al dat wekenlange binnenvetten tot een uitbarsting. Takkie werd opgehitst om achter een jongen aan te gaan. De jongen stond achter het hek van een huis en durfde de straat niet op, Takkie zat klaar voor de aanval. Ik moest Takkie afstraffen, dit kan goed verkeerd gaan. Ik was zo kwaad en ik gaf de buurjongen een beste pets. Daar schrok ik zelf van, ik sla nooit. Maar de buurjongen lachte me in mijn gezicht uit, waar maakte ik me zo druk om.... Ik heb nog even op hem om staan ketteren en daarna ging ik zeer gefrustreerd naar binnen toe. Dat deze aanpak niet succesvol was wist ik al op het moment dat ik het uitvoerde. Maar ik voelde me zo machteloos en ik wilde even niet weten wat er mij omging. Ik wilde alleen Loeikwaad zijn, om de angst voor de honden maar te overstemmen. Want ik ben zo bang dat vandaag of morgen ze echt iemand gaan bijten en dan is het mis. Het zijn goeie lobbessen, maar al dat getreiter en gehits maakt zelfs mij bloeddorstig. En als ze bijten dan is het over met mijn honden, dan moeten ze weg op zijn minst.

s Avonds las ik over de jongen die op de Technische Universiteit in Virginia meer dan 30 kinderen had doodgeschoten, een jongen met veel problemen, een jongen die zo luid om hulp schreeuwde maar op een manier die niemand begreep. Ik dacht aan de buurjongen en ik zag ineens een schreeuw om hulp, om aandacht. Laatste jaar van de 8 jaar leerplichtwet. Volgend jaar aan het werk. Ze zitten op school omdat ze moeten. Ze moeten straks werken, met 15 jaar. Hun dromen? Hun idealen? Hun toekomst...... Niet de mogelijkheid om een baan te kiezen, blij zijn als ze ergens kunnen beginnen voor een hongerloon. Te groot om te spelen maar klein genoeg om naar school te moeten, naar iedereen te moeten luisteren. Zich niet veilig voelen, vader met losse handen, oudere broer met losse handen, altijd ongelijk hebben, altijd het onderspit moeten delven.
Een eigen keuze voor zijn leven willen maken. Gehoord willen worden, gerespecteerd, rechtvaardigheid. Machteloosheid en hulpeloosheid als er niet met die behoeften van hem rekening wordt gehouden. Kinderen en honden ophitsen geeft misschien dat gevoel van macht, dat hij mij uitlachte was misschien omdat hij zich geen houding wist te geven. Want ik weet dat ik belangrijk voor hem ben, hij komt altijd weer bij mij terug.

En dat deed hij vanavond toen ik de pup op de heuvel eten ging brengen (daar gaat het overigens goed mee, springt als een konijn door het gras). Ik zou nee zeggen, ik was bang. Maar ik dacht aan de jongen in Virginia en ik zei oke. Nog twee jongens gingen mee. Ik genoot van hun gezelschap en ik had hem wel door elkaar willen rammelen: Waarom de ene dag een sadist en de andere dag een lammetje. Maar hij weet dat waarschijnlijk zelf niet eens. Misschien voelde hij ook wel dat ik me anders opstelde, iets wat ik me gisteravond bewust had voorgenomen.

Het is moeilijk om de verandering te zijn die ik in de wereld wil zien. Het gaat met vallen en opstaan en vaak verlies ik het doel uit het oog. Maar elke keer word ik weer teruggeroepen, soms op een zachte manier, soms hardhandig, zoals gisteren toen de dood van meer dan 30 jonge mensen mij deed inzien dat ik de verkeerde kant opwandelde. Ik had zo graag dat het me op een meer vreedzame manier werd duidelijk gemaakt. Maar het schijnt dat we het soms alleen op de hardhandige manier kunnen leren. E schreef me ooit eens, "nothing is for nothing least of all dying". De enige manier om troost te vinden bij zo'n afschuwelijk drama is om dat voor ogen te houden en mijn les eruit te leren.
Ik vertik het om dingen te zeggen als: waar gaat dit naar toe, wat voor wereld leven we in en andere doempraterij. Ik kies ervoor om te kijken naar hoe mjn gedrag beinvloed werd door dit drama, dat het mij geholpen heeft om iemand die ik had afgekapt weer een hand toe te reiken.

de hondenfilm

In December werden we door vriend Ivan benaderd, of we wilden meewerken aan een documentaire over straathonden. Met veel plezier zijn we een dag met hem en met de cameraploeg onderweg geweest. Het verslag van deze dag staat op de site van Actie Zwerfhonden, ik heb het hieronder gecopieerd:

2 December. Hier ging het vandaag helemaal anders dan anders. Een ding was hetzelfde, vroeg opstaan, wederom om half 7 uit bed. Maar we gingen ditmaal niet naar school maar naar de zee!! En dat was natuurlijk wel leuk. Ivan vond ons met gemak, we stonden langs de weg. En toen op naar de man die de honden en de katten voert langs de zee. Een heeeleboel katten gezien evenals een paar honden maar de man zelf helaas niet, we hadden denk ik (achteraf praat) wat meer heen en weer moeten rijden, we stonden op een plaats op de man te wachten. Ivan was even weg om de "stem" van de film te regelen, dat wordt een zeer bekende Turk. Een dik uur langs de zee gewandeld, was op zich heerlijk. Daarna voegde Ivan zich weer bij ons, met elkaar even snel een tosti gegeten en daarna op naar Gulsuyu, waar we veel opzien baarden, helemaal toen de camera's uit de auto kwamen en ze begonnen te filmen.

De honden lagen prinsheerlijk in de zon. In een mum van tijd had zich er een groep kinderen verzameld om de honden en de cameramannen. Ik ging naar huis om het eten van de honden klaar te maken. Keek even uit het raam en schoot in de lach. De honden waren zo lui als de bliksem en vertikten het om achter de kinderen aan te rennnen. Ze keken alleen wat loom zo van: doe het zelf maar!! Ze wilden ze naar de speeltuin hebben maar dat deden de honden dus niet. Ik naar beneden. Ik
had ze in een wip in de speeltuin, ze renden achter de wandelde etensbak aan. Het eten moest echter nog even wachten, eerst op de film!! De kinderen vonden het allemaal prachtig, de honden genoten van alle aandacht.

Er zijn een paar intervieuws gemaakt met de kinderen, en volop foto's. Daarna mochten de honden eindelijk eten.
Wij gingen mee naar Sariyer, een wijk aan de Bosporus. Een prachtige rit met een schitterend uitzicht over Istanbul
en de Bosporus. Maar het asiel waar we daarna kwamen was een anticlimax. Hongerige en broodmagere honden, het bleek
dat ze al een paar dagen geen eten hadden gehad. De dierenbeschermers van SHKD en EHDKD gaan proberen een oplossing voor de honden te vinden. Iedereen was behoorlijk down van wat we hadden gezien en we reden in stilte verder naar de volgende locatie, het Belgrad bos. De kinderen hebben daar heerlijk door de bladeren gerend. Dankzij onze honden hebben ze in de afgelopen weken meer bos gezien dan in hun hele leven!!!

Als laatste gingen we naar het bosasiel. De honden koekjes gevoerd, wij koekjes gegeten (honden hondekoekjes, wij COCOSMAKRONEN en ontbijtkoek, allemaal uit Nederland, dank je wel!!!!). Daarna weer naar huis, we waren allemaal best moe. Maar het was een geweldige dag, die we niet snel vergeten. De kinderen uit de straat blijven maar vragen wannneer de film klaar is. We hebben de cola en de popcorn al klaar :)) . Toen ze de foto's van de diapresentatie over de film van zichzelf op internet zagen waren ze natuurlijk door het dolle heen, helemaal dankzij de ondertitels , ze worden in een naam genoemd met een handvol ZEER bekende Turken (helaas is de ondertiteling verdwenen nadat er extra foto's bij zijn gezet).

Voor zover het verslag. De film is eindelijk klaar. Er is ook een engelse versie gemaakt die hier te zien is. Het is even goed kijken maar Emre en Timucin zijn verschillende keren in beeld. Ik ben van achteren gefilmd terwijl ik naar beneden ren met de honden achter me aan. Waar het verzorgen van 3 straathonden al niet toe kan leiden.....

PS. Het is belangrijk dat er zoveel mogelijk reacties achtergelaten worden op de site waar de film op staat. De site wordt namelijk in de gaten gehouden door de personen die verantwoordelijk zijn voor het wanbeleid met de straathonden. Hoe meer (buitenlandse) reakties, hoe duidelijker het wordt dat ze vanuit de hele wereld in de gaten gehouden worden. De reactie kan gewoon in het Nederlands worden geschreven, mag ook in het engels, zolang maar duidelijk is dat het bericht uit Nederland komt.

jarig

16 April, ik ben jarig vandaag. De hele dag gezegd dat ik 40 werd. Toen mijn vader vanavond belde en 41 zei verbeterde ik hem dus snel. Toen bleek dat we in 2007 leven en dat ik dus toch 41 ben geworden... Maar goed, verjaren in Turkije is anders dan verjaren in Nederland. Heel anders! Geen koffievisite en geen feestje 's avonds. Maar wel veel telefoontjes uit Nederland, even lekker Fries spreken. En nu de kinderen ouder worden zowaar ook kadootjes. En de taart was gekocht door mijn vriendin die onverwacht op visite kwam. Het meest originele verjaardagskado kreeg ik vandaag van haar: ze heeft zich door mijn enorme strijkwasberg gewerkt vanmiddag.

Tegen de avond gingen we eten brengen naar onze kleine hondevriend. E had vanmorgen een uur met het dier omgelopen voordat hij een plekje had gevonden, het werd uiteindelijk de heuvel tegenover ons huis. Helemaal achteraan, bij oude containers. Terwijl ik met de kinderen liep te zoeken om de doos werden we door een man aangesproken. Of we iets zochten. Ik vertelde het verhaal van onze hond. Ineens zag Emre de doos. De hond lag er nog lekker in. De man hielp ons een plek te bouwen voor de nacht in een oud gekanteld hok. Als ik morgenvroeg de hond eten kwam brengen moest ik vooral even langskomen voor een kop thee. Mijn kennissenkring breidt zich uit. Mijn hondebaan ook....

kleine gasten

Zaterdagavond toen E thuiskwam lag er een kleine hond in onze kolendoos. Toen hij het me de volgende morgen vertelde heb ik het eerst maar wat eten gegeven. Daarna een bericht gestuurd naar Actie Zwerfhonden, misschien dat ze een plekje kunnen vinden voor dit broodmagere beestje wat amper kon lopen. Gisteren heb ik het een paar keer gevoerd, het arme beest schrokt alles naar binnen. En elke vijf minuten kijken of er al een reactie was op mijn mail. Nagedacht, alle asiels zitten al overvol, het helpt zo weinig om dit beestje er ook bij te proppen. Maar als ik het buiten zet dan overleeft het niet, zo mager....... of misschien juist wel, het heeft de drang om te overleven.... Hoe levenloos was het gisteren en hoe enthousiast kwispelt het vandaag. Ik kan het hier niet houden, buren zijn het daar absoluut niet mee eens. Daarnet kon ik net op tijd de buurjongen stoppen die het met een stok naar buiten wilde prikken. Hij zag het niet zitten, buiten gooien met dat ding. Ik heb even met hem gepraat, gezegd dat er misschien een oplossing voor is, als dat niet zo is dan zet ik hem zelf buiten. Ik denk dat dat de enige oplossing is. Vandaag nog even goed eten geven zodat het aansterkt en dan ergens uitzetten waar ik het eventueel voer kan geven, een eind uit de buurt van ons huis. Want onze andere honden accepteren geen buitenstaanders. Hoe langer ik er over nadenk hoe beter het me lijkt. Hij hoort niet achter tralies. Blij dat iemand het hier gebracht heeft zodat het even op krachten kan komen.

Het is een lief beestje, zo blij toen ik het eten gaf. En ik ben verdrietig dat buurjongen zo is opgevoed dat hij dat niet kan zien. Ik probeer me voor te stellen hoe hij denkt, maar ik kan het niet. Er tegenaan praten helpt weinig, ik heb dat allemaal al eerder geprobeerd. Dit is niet mijn eerste kleine gast. Twee jaar geleden kwam er een zigeunerjongen aan de deur, zo'n 10 jaar oud. Of ik ook kleren voor hem had, hij had het koud. Ja hij stond te trillen en was helemaal nat van de regen. Ik heb hem wat oude kleren gegeven. Net toen hij weer de trap afliep vroeg ik hem of hij wat wilde eten. Vanaf die dag kwam hij regelmatig langs voor eten. Soms een bord warm eten, soms een boterham met vanalles ertussen. En, tot mijn afgrijzen, een beker melk met 3 suikerklontjes, bleh. We hadden kleine gesprekjes. Hij wilde graag naar school maar dat ging niet. Hij kreeg geen eten van zijn moeder omdat hij niet wilde werken. Hij wachtte regelmatig op mij bij de markt zodat hij me kon helpen dragen. Een keer zag hij hoe ik Emre en Timucin een dikke kus gaf en even aankroop toen ze buiten gingen spelen en ik kon de pijn in zijn ogen zien, het brak mijn hart.
Soms nam hij andere kinderen mee. Dit was minder leuk, maar ik gaf hen ook wat. Een van die kinderen kwam op een gegeven moment alleen, en met een vriend... En de buren begonnen te mopperen. Tegen mijn kleine vriend gezegd dat hij voortaan alleen moest komen. Toen werden er schoenen voor de deur van de buren gestolen, het hek van de dam. Dat hadden 'die van mij' gedaan. Dikke ruzies. Als ik zo graag iets goeds wilde doen dan moest ik dat maar ergens anders doen, niet voor zigeuners, dat waren allemaal dieven! De bom ontplofte toen ze op een dag zagen dat hij en een vriendje van hem de boodschappen voor mij naar boven droegen. Ik had al tegen hen gezegd dat ze niet naar binnen moesten gaan maar ze moesten en zouden die boodschappen voor de deur neerzetten. Een buurvrouw begon, de rest kwam snel meedoen. Dat ze dieven waren, dat ik het gebouw onveilig maakte door hen steeds maar binnen te laten. En mijn kleine vriend liep met opgeheven hoofd naar buiten, ik was in tranen. Toen ik hem later buiten weer tegen kwam vertelde ik hem dat hij niet meer kon komen, de buren accepteerden het niet. Maar als hij eten wilde dat hij het dan tegen Emre moest zeggen, die was altijd wel buiten. Ik heb hem daarna een lange tijd niet meer gezien. Tot op een dag toen ik Emre van school haalde ik ineens "Ija abla" (abla betekent oudere zus) hoorde. Ik keek verbaasd op en zag mijn kleine vriend. Hij was verhuisd, daarom zagen we hem niet meer. Maar hij was me niet vergeten.

Wat was ik kwaad, wat voelde ik me machteloos toen de buren zo tekeer gingen tegen mij. En met wie ik er ook over praatte, iedereen zei hetzelfde: dat ik uit moest kijken met zigeuners blablabla. Ik zag het helemaal niet meer zitten met de Turken, wat hadden ze een vooroordelen. Maar goed, toen ik er goed over nadacht, besefte ik dat het niets met Turk, Nederlander of weetikveel te maken heeft, het is menseigen. Nee, ik begin niet weer over geweldloze communicatie. Ik wil alleen zeggen dat het mijn ogen geopend heeft, dat vooroordelen voortkomen uit angst. En dat realiseerde ik me net op tijd vanmorgen toen ik met de buurjongen begon te praten. En ik vertelde hem dat ik begreep dat hij bang was dat ik nog een hond zou adopteren. En nadat we gepraat hadden zag hij er vanaf af om het hondje naar buiten te prikken met een stok en mij de kans te geven om een oplossing te vinden. En dat geeft een kick! Om voorbij die vooroordelen te gaan op zoek naar wat er werkelijk in die ander speelt. En om dan een oplossing te vinden waarin beide partijen zich kunnen vinden. Ik was er eigenlijk al vanuit gegaan dat hij de hond naar buiten zou doen. Hij was vastberaden en ik begon al wat te trillen van machteloosheid en hulpeloosheid. Maar door me even in hem te verplaatsen kon ik ervoor zorgen dat ik deze kleine vriend met toestemming van buurjongen in elk geval nog een dag kon laten aansterken. Ik kan eventjes de hele wereld aan, wat een goed gevoel. Dat ik niet in de aanval hoef te gaan of boos hoef te worden om te krijgen wat ik wil, dat ik mens kan blijven maar vooral, dat ik de Mens tegenover me kan zien.....

ziek update

Ik ben officieel ziek, roodvonk! Dus een paar dagen geen blog want ik heb geen puf, lig het liefst op de bank. Alles doet zeer, hevige keelpijn, ziekziekziek...

ziek

Ook ik ben geveld! Keelpijn, hoofdpijn, overalpijn. Emre voelt zich al aardig beter, ze hebben dikke lol. Zoveel, dat ik besloot om ondanks mijn malaise hen toch maar mee naar buiten te nemen voor een beste wandeling. Daarna alle lego op de vloer gedumpt. Ik ging even op de bank liggen en ze waren zo lekker aan het spelen samen, ik genoot van hun gesprekken. Wat waren ze lief, wat waren ze perfect.

Een uur later....... Emre zit gefrustreerd achter de computer, het spel wil niet. Hij wordt hoe langer hoe bozer en slaat steeds harder op de toetsen om. Het is 6 uur, piekuur voor mensen die zich niet lekker voelen. Ik wil RUST! Timucin vraagt om de haverklap of ik een stukje lego voor hem kan vinden en begint een onverstaanbaar liedje te zingen. Emre roept of hij ophoudt, Timucin gaat gewoon door net of hoort hij niets. Emre wordt steeds luider en bozer. Ineens gaat hij kwaad overeind en brult in frustratie. Doet een stap achteruit bovenop de legocreatie van Timucin. Timucin gaat van vredig naar oorlogspad in 2 nano seconden en voor ik het weet zitten ze elkaar te trappen en te slaan.

Ik heb geen 2 nanoseconden nodig, het lukt me makkelijk met 1. Automatische piloot neemt het van me over. Moeder de heks betreedt het toneel. Waarom ze me in hemelsnaam niet wat rust kunnen geven, ik voel me niet lekker, is dat zo moeilijk..... Waarom ze meteen moeten gaan slaan en schoppen, potverdre, alles wat ik wil is een beetje rust, een beetje hulp, maar nee, ze moeten zo nodig gaan vechten..... Er zit nog veel meer in mijn hoofd maar gelukkig krijg ik een hoestbui van het schreeuwen. Ik ga naar de keuken voor een glas water. En met dat glas water lukt het me om weer een beetje grip op mezelf te krijgen. Ik blijf in de keuken staan. Mijn hoofd zit vol met: #$(*^%^kinderen, ondankbaar, wil ik eens wat rust gaan ze vechten. Niemand houdt rekening met mij, maar ik moet met iedereen rekening houden. #*&(^$(&@land, iedereen is hier altijd ziek, alles zit altijd potdicht, bussen, scholen, huizen, geen wonder dat ik ook steeds ziek wordt. Die stomme halfopgeruimde %^&$* keuken, ja, ik stop met mijn werk om voor hen te zorgen en dan krijg ik dit als dank. En dan dat stomme eten, elke dag weer dat stomme eten.

Goed, ik was dus Boos. Ik weet dat het niet helpt, dat ketteren. Maar het voelt zo goed: Ik heb Gelijk, ze verdienen het! Ik wil niet rustig worden, ik wil dat zich net zo akelig gaan voelen als ik me nu voel!
Ik besef dat ik hier alleen maar meer problemen mee krijg, vlam in de pan en de hele avond ruzie. Ik moet rustig worden maar ik Wil Niet Moeten! Om van moeten naar kunnen te gaan heb ik nog 2 glazen water nodig. De kinderen vechten in de kamer, maar als ik te snel terugga dan gaat het mis. Wat heb Ik nodig? Rust en een beetje begrip. Als ik doorga met boos zijn krijg ik dat zeker niet. Maar ik vind dat ze me dat horen te geven, ze Moeten! Nog maar een glas water..... Ik zou graag rust willen hebben en een beetje begrip van mijn kinderen. Zo te zien kunnen ze dat nu niet geven. Misschien hebben ze honger. Maar ik Wil Geen Eten Koken! Ik wil niet Moeten! Nog een glas water, langzaam drinken. Laten we maar gewoon een broodje pindakaas eten, vinden we allemaal lekker.

Ik maak de boterhammen klaar, gooi al mijn boze energie in het snijden van de stukjes. Dan een diepe zucht en als een zen monnik naar binnen. Ze zijn nog steeds kwaad op elkaar, Timucin is in tranen, Emre zit kwaad voor zich uit te kijken. Zodra ze me zien gaat het los: Hij deed dit.. ja maar omdat hij dat deed...het is niet eerlijk.....hij moet..... nee hij moet.... Ik zeg niets en sta daar met de bordjes in mijn hand en denk: dat %*&%^ geweldloos communiceren. Ze hebben mijn kwaadheid van me afgepakt, maar wat moet ik nu? Ik zoek mijn monnik maar die is geruisloos weggeslopen, ik sta er weer alleen voor. Dan doe ik iets wat ik helemaal niet wil doen, maar waarvan ik weet dat het het beste is. Ik zet de bordjes neer, zet Timucin op de bank bij Emre en ga er tussenin zitten. Dan kruip ik hen aan en geef hen een kus. En zeg alleen dat ik heel veel van hen hou, hoe boos ze ook zijn. En zo zitten we een tijdje op de bank. Ik zat in eerste instantie op mijn tanden te bijten maar gaandeweg relax ik en de kinderen ook. Dan vraag ik of Emre hulp nodig heeft bij zijn computerspel. Nee, hij wil het zelf oplossen. Timucin wil wel hulp met het repareren van zijn auto. Ze mogen voor een keer eten waar ze willen, achter de computer en op de vloer. Ik help Timucin met zijn lego en ga daarna weer op de bank liggen, Emre is een stuk rustiger en het lukt hem om zijn spel te spelen. Zen monnik kijkt om het hoekje van de deur en geeft me een knipoog.

over sla

Afgelopen zondag terwijl ik eten kookte besloten mijn mannen mij te helpen, ze gingen de salade klaarmaken. Toen we later aan de tafel zaten bleek dat Emre een akelige kriebel in zijn keel kreeg als hij salade at, bovendien deed het ook pijn als hij at. Hij was verdrietig, kon zijn eigengemaakte salade niet eten. Ik probeerde hem te troosten, hij was een uur lang aan het snijden geweest en het was heel frustrerend dat hij er nu niet van kon eten. Zodra zijn keel weer wat beter was zouden we een giga grote salade met elkaar gaan maken.

"Maar dan mag ik er meer van eten dan Timucin want die kan nu wel salade eten". Ja, Timucin zat behoorlijk in de salade om te prikken en dat maakte het natuurlijk nog pijnlijker voor Emre. Maar dat principe van 'ik wil meer van iets wat in overvloed is' vind ik heel moeilijk om te begrijpen. Ik hoor het veel vaker , en ik vroeg aan E of hij het begreep. Hij kwam met de interessante theorie dat ze in het moment leven en dat ze niet echt bewust verder kunnen denken, 'later' en 'morgen' zijn begrippen waar ze niets mee kunnen, dat is gewoon oneindig ver weg voor hen. Maar dat verklaart nog niet waarom ze precies evenveel overvloed horen te hebben, Timucin mag vooral niet een aardbei meer als Emre zelfs al heeft hij buikpijn van het aardbeien eten en ligt het bord nog vol.

Ik zit me nu net af te vragen wie er eigenlijk meer moeite mee heeft, Emre of ik? En over overvloed gesproken, ik voel mezelf allesbehalve overvloedig als ik hem zo hoor praten. Ik voel mezelf beperkt, ik heb niet de creativiteit om het op te lossen. Ik zet mezelf weer vast in de oplossing. En wat had ik zo mooi neergeschreven hiernaast bij non violent communication, focus op de interactie en niet op de oplossing. Zet jezelf en de ander niet vast in allemaal verwachtingen. Als je een vogel maar lang genoeg in een kooi zet dan blijft hij er in zitten zelfs al staat zet je de deur wagenwijd open. Ik zie mijn kinderen lekker buiten vliegen, vrij en onbezorgd en ik zit in daar in die kooi en klap zelf steeds dat deurtje weer dicht. Ik Hoef Het Niet Op Te Lossen!! zo simpel is het. Ik hoef Emre's verdriet over de salade niet weg te nemen. Ik kan hem er bij helpen, maar als ik zijn verdriet en zijn pijn op mijn schouders neem dan beperk ik mezelf en blokkeer mijn creativiteit.

Wat als ik nu gewoon eens accepteer dat hij precies evenveel wil hebben als zijn broertje? Ha, daar gaan we, ik ben bang dat hij een egoist wordt en, en daar ga ik weer met projecteren, dat hij net zoals mij gaat denken dat alles met een maat (lees: met mate) hoort te zijn. Ik hoor niet teveel te eten en ik hou me in (en vervolgens ga ik door het lint...), ik mag mijn mond niet teveel opendoen en ik bijt op mijn tong (totdat ik het niet meer uithou en werkelijk begin te ratelen zonder ophouden), ik mag niet teveel willen, niet teveel wensen, niet teveel verwachten want dat hoort niet! Vooral waar het geld betreft klap ik dat deurtje angstvallig dicht. Want geld willen hebben is hebberig en slecht. Er zijn zoveel arme mensen, hoe krijg ik het in mijn hoofd om geld te willen hebben.

Wat doe ik mezelf toch allemaal aan met mijn denken, ik zie overal beren op de weg. Emre egoist? Hij bewaart altijd alles wat hij krijgt op school zodat hij het met Timucin kan delen...Misschien is Emre wel gewoon een advocaat in de dop. En wat als hij ooit eens president van Turkije wordt? Zou het dan niet geweldig zijn dat hij denkt dat iedereen evenveel zou moeten hebben?

schoonmaak

Drie dagen lang had ik geen tijd om te schrijven. Eerst had ik het te druk met schoonmaken. Ik weet niet wat het is dat over me komt maar zodra het voorjaar is en het weer warmer wordt krijg ik de kriebels en voordat ik het weet heb ik alles overhoop gehaald. Ik HOU helemaal niet van schoonmaken, laat staan een voorjaarsschoonmaak en ik ben een dwangmatige ontkenner. Nee, ik doe daar niet aan, ben je nou, ik ben niet zo'n Huisvrouw Type hoor! Maar mooi dat ik me dus ineens in een totaal overhoop gehaalde keuken vond.

Turkse vrouwen zijn fanatieke poetsers. Overal waar ik kom zijn de huizen altijd kraakhelder. Ik zie de vrouwen dan ook om zich heen kijken als ze onverwacht op visite komen en in de kamer gaan zitten. Want ik loop altijd achter en overal ligt wat. Krijg ik visite dan jaag ik als een wilde door het huis en gooi alle dingen die me voor de voeten komen in de achterkamer. En die gaat dan op slot. Soms zit ik jaloers in die schone opgeruimde en vooral lege huizen, wat een luxe. Wij zijn een verzameling verzamelaars, niets mag weggegooid worden. Het zit in de genen van mijn familie en in die van E, geen redden aan dus. E verzamelt boeken, tijdschriften, papier; zodra er het woord Turkije opstaat dan mag het niet weggegooid worden, hij zou het nog eens nodig kunnen hebben in zijn werk als gids. Verder kan hij alles 'vast nog wel een keer gebruiken', dit gaat zelfs tot aan oude schroeven en spijkers..... Van Schoonvader mag ik gewoon Helemaal Nix weggooien, Alles Blijft Bewaard. Hij is hier berucht in, ik heb verhalen gehoord dat hij alles wat mijn schoonmoeder weggooide weer uit de vuilnis haalde. Timucin heeft iets met kartonnen verpakkingen. Alle dozen van het speelgoed wat hij krijgt blijven bewaard. En Emre kan gewoon Alles gebruiken, net als ik iets weg zal gooien snaait hij het uit mijn handen.

Goed, ik was dus aan de keuken begonnen. De eerste middag ging redelijk goed, alles ondersteboven gehaald, ik werd met rust gelaten door de kinderen die druk buiten aan het spelen waren. 's Nachts kreeg Emre koorts. De volgende dag had hij overal uitslag. Hij was de hele dag koortsig en hangerig en de keuken bleef erbij. Afgelopen nacht hebben we allebei weinig slaap gehad omdat hij zo onrustig was 'snachts. Vandaag maar naar de dokter geweest. Wat bleek, Emre heeft roodvonk. Hij heeft voor 10 dagen een doktersrapport gekregen, twee weken niet naar school, Twee weken lang uitslapen, twee weken lang geen ruzie met de juf, twee weken lang lekker samen. Maar wel met een overhoopgehaalde keuken. Oef!

het openbaar vervoer

Gisteren moest ik naar de tandarts. Ik ga graag naar de tandarts want dan kan ik met de dubbeldekker. Daarbij heb ik een hele lieve tandarts. Wat tandarts betreft ga ik nooit meer naar Nederland, maar dat terzijde, we hadden het over de dubbeldekker. Ik zit zo graag bovenin, en dan het liefst helemaal voorin. Net of bekijk je de wereld vanaf een rijdende toren, oke, toren-tje, zo hoog is ie nu ook weer niet... Het is een spannend moment als de bus eraan komt, ze hebben de meest prachtige kleuren doordat ze als rijdende reklameborden worden gebruikt. Stiekem even denken dat ik heeeel ver weg ga, want dat idee krijg ik automatisch als ik de bus aan zie komen. Hetzelfde gevoel als wanneer ik met de intercity bus door Turkije reisde. De hele nacht in de bus, van de ene kant van Turkije naar de andere. Het opgewonden gevoel als ik in het enorme busstation stond waar iedereen stond te schreeuwen, overal mensen in en uitstapten. De stations zijn overal gemoderniseerd, het is nu veel overzichtelijker maar ik mis dat chaotische. Elke keer als ik in Antalya bij het busstation langsliep kreeg ik de kriebels en wilde ik mijn rugzak pakken en in een bus stappen. Een foto van het oude busstation houden jullie tegoed, ik heb lang op internet gezocht maar niets kunnen vinden.

Het openbaar vervoer in Turkije is uniek. Overal rijden minibusjes, deze rijden zonder vaste tijd. Je staat gewoon ergens langs de kant van de weg te wachten en steekt je hand op als er een voorbij komt. Dan zijn er de stadsbussen. Er zijn honderden verschillende lijnen in Istanbul en duizenden bussen. Maar ik red me al aardig. Afgelopen weekend ben ik met een van de intercontinentale stadsdiensten naar het Europese gedeelte gereisd.
Over de Bosporus brug. Het blijft elke keer weer magnefiek. Oke, degene naast me staat in mijn oor te ademen zo vol zit de bus want openbaar vervoer heeft veel staanplaatsen, en men blijft instappen ook al staat het vol. Maar ik had een standplaats bij het raam en ik kon van het uitzicht over de Bosporus genieten.

Vervolgens zijn er treinen. Hier maken we veel gebruik van, snel en goedkoop. En interessant. Gisteren ging ik met de trein terug en tot mijn grote verbazing rijdt er ineens iemand een kruiwagen naar binnen met daarop twee grote balen. Turken slepen altijd vanalles overal mee heen. Op de vliegvelden zie je ze met balen, bij de bussen, bij de treinen en ik vraag me nog steeds af wat ze allemaal toch met zich meeslepen. Het is al verschillende keren voorgekomen dat we bijna ons station misten omdat er midden in het gangpad, of nog leuker, precies voor de deur, balen waren neergezet zodat we er niet langs konden.

Iets anders waar we graag gebruik van maken is de veerboot van het ene continent naar het andere. Heerlijk met een kop thee op de boot. Istanbul vanaf het water bekijken, het Topkapi paleis, de skyline met moskeeen en hangbruggen. Voor de kinderen is het een feest om met het openbaar vervoer te gaan, zolang we maar niet in de gewone bussen stappen.


Na de boot willen ze in de tram of de metro. Niet de gewone moderne metro maar de kleine, 125 jaar oude metro die werkt met een kabel. Het ritje duurt maar een paar minuutjes maar het is een geweldige ervaring.
Vervolgens is er de oude tram die heen en weer pendelt over de meest populaire winkelstraat waar onder ander ook het Nederlandse consulaat gevestigd is.

Dan is er nog de moderne metro, de moderne tram, de dodenrit met een taxi.....Wat vervoer betreft is Istanbul voor mij en voor de kinderen een gigantisch attractiepark en kunnen we de hele dag met vervoer alleen wel zoet zijn.

les in luisteren

Ik zit graag 's morgens vroeg achter de computer. Emre naar school (hij gaat om 7 uur, school is in 2 groepen verdeeld, een groep gaat in de morgen de andere in de middag) Timucin nog in bed en heerlijk rustig. Vanmorgen was Timucin vroeg, nog voordat Emre de deur uit was kwam hij uit bed. En hij wilde film kijken. En ontbijt. Film uitgezocht, ontbijt gemaakt en ik weer achter de computer. Maar steeds was het: kijk, nu wordt het spannend! Kijk, blijven kijken! Kijken, je kijkt niet! Toe nou, kijk nou!.... Ik keek eens met een strenge blik naar het kleine monster wat mij van de computer afhield, en wilde zeggen dat ik even rustig achter de computer wilde zitten en of hij zich even stil kon houden. Maar ik zei niets. Hij zat daar zo mooi, liet zijn knuffel ook film kijken en ik smolt. Hij vindt het gewoon fijn om samen te kijken, samen te zitten. Dus ben ik lekker met hem samen op de bank gaan zitten, kop thee erbij, kind tegen me aan.

Hij kan het nog niet zo goed zeggen.
En tegen de tijd dat hij geleerd heeft om het goed te zeggen heeft hij ook geleerd om zijn mond te houden en zijn behoeftes op de achtergrond te laten mokken, want vragen is vaak zo frusterend. Als je zin in een koekje hebt moeten we bijna eten, als je nog even wilt spelen moet je op bed. Als je iets interessants wilt vertellen moet je je even stilhouden omdat er iemand aan het praten is....

Het is me gelukt om deze keer de boodschap te horen, het lukt me lang niet altijd. Want vaak gaat het met boosheid of frustratie gepaard en dan is het een stuk moeilijker om te smelten. En met volwassenen is het helemaal moeilijk. Ik had nooit gedacht dat ik op een dag zou zeggen dat ik van mijn kinderen leer. Maar ik ben blij dat ik het ontdekt heb. We leren samen, ik leer hen de regels, zij leren mij om het absurde van veel van die regels in te zien en gewoon van het moment te genieten. Samen op de bank zitten. Een warme kop thee, een warm kinderlijfje en een spannende film. Wat wil ik nog meer....

bang zijn

Het afgelopen weekend nog voordat de semair begonnen was werden er al dingen gezegd waarvan ik zo'n beetje van mijn stoel viel. Een vrouw was onderwijzeres in godsdienst, Islam, op een Oostenrijkse school in Istanbul, compleet met pater, nonnen etc. Dit vond ik op zich al interessant maar dat terzijde. Zij had tot voor een aantal jaren een hoofddoek gedragen en vertelde hoe moeilijk het was geweest om de hoofddoek af te doen, het idee of liep ze in haar ondergoed buiten. Ze vertelde ook over de tijd dat ze een hoofddoek droeg, hoe ze zich buitengesloten voelde en vaak gediscrimineerd. Hoe ze een keer een theater bezocht en het gevoel had dat iedereen haar bekeek, wat doet die hoofddoek hier... Hoe ze zich vaak bang en alleen voelde. Hoe verdrietig en gefrustreerd ze was dat alle hoofddoeken onder de vlag van politiek werden geschoven. De andere vrouwen vertelden hoe bedreigd ze zich voelden door de hoofddoeken, dat ze bang waren dat zij ook gedwongen zouden worden een hoofddoek te dragen zoals in Iran, dat ze het idee hadden dat ze veroordeeld werden, dat men (iemand met een hoofddoek) hen wilde "bekeren" hen als fout zag. Ik hoorde dit allemaal met verbazing aan. Dit waren allemaal vrouwen die ik "modern" kon noemen, werkend, goed inkomen, allemaal in de moderne wijken van het Europese gedeelte van Istanbul. En ik woon in een traditionele wijk en hier is het net andersom. Hier "heerst" de hoofddoek en voel ik me de buitenstaander.

En ineens ging me een licht op. De Turkse mensen zijn allemaal bang voor elkaar. Rijk is bang voor arm, arm is bang voor rijk, rechts, links, modern, traditioneel, man, vrouw, streng religieus en gematigd. Oost is bang voor west, west voor oost. Een land van 60 miljoen mensen die allemaal bang voor elkaar zijn en allemaal groepen hebben gevormd om zich tegen elkaar te weren. En die daarin gevoerd worden door de media, door de regering die er niets aan doet om een dialoog te beginnen tussen hoofddoek en niet hoofddoek maar in plaats daarvan zulke wetten maakt dat er nog meer wantrouwen komt. Verdeel en heers!

Overal zijn mensen bang voor elkaar, gewoon omdat ze elkaar niet begrijpen en, en dat is misschien nog veel belangrijker, omdat ze zich niet begrepen voelen. Ik had verteld over die buurvrouw die tegen Emre en mij zei dat hij geen Ija meer moest zeggen maar Anne (het is hier te lezen), wel dat voorbeeld had ik aangehaald bij het seminair van geweldloos communiceren. En waar kwam ik op uit: ze was misschien wel Bang voor haar eigen kleinkinderen en wilde die beschermen. Misschien wilde ze Emre en mij beschermen, omdat het voor haar het misschien het begin van het einde is, Bang voor bandeloze kinderen..... En ik denk dat ze heel veel behoefte heeft aan respect, respect voor ouderen en voelt ze zich geirriteerd. En Bang als ze Emre Ija hoort zeggen, Bang dat het respect voor ouderen verdwijnt. Gek dat ze als eerste in mij opkwam daar, betekent dat ik haar dus nog steeds met me mee zeulde. En ik? Ik was ook bang, bang voor het unieke van mijn kinderen, bang dat ze toch Anne gaan zeggen onder al die druk. En geergerd dat ze het unieke van dat woord niet kon zien, dat ze mijn kinderen gewoon niet kon zien voor wat ze zijn, en dat mijn kinderen het woord Ija met dezelfde gevoelens uitspreken als een ander kind Anne.

Alhoewel ik me zo vlak voordat de seminair begon behoorlijk hopeloos voelde toen ik besefte hoe bang iedereen toch was voor elkaar dat ze er zelfs voor moorden, toen het seminair was afgelopen voelde ik me vol hoop en wonderbaarlijk licht. Oke, de hele wereld zal ik niet kunnen veranderen, maar door empatie te geven aan degene tegenover mij, en door mijn eigen gevoelens en behoeften aan de ander te vertellen maak ik misschien toch al wel een aardig begin!

spelen

Emre wilde een set met reageerbuisjes. Hij wilde proeven gaan doen. En op een avond kwam zijn vader met een set thuis. Emre was zo blij, de volgende dag heeft hij er tijden mee gespeeld. Alleen met water en ik vond ook nog ergens een pipet die hij kon gebruiken. Eerst allemaal evenveel water, daarna allemaal verschillend. Erin blazen, ze maken allemaal een ander geluid. Allemaal precies trapsgewijs met water vullen, lineaal erbij. Ik stond versteld wat hij er allemaal mee deed.


De jongens zijn dagelijks aan het onderzoeken, ze hebben sinds kort allebei een vergrootglas. Timucin liep dagen om het huis op zoek naar mieren... Alles wordt bekeken, en soms worden de observaties opgeschreven of getekend. En daarna gecategoriseerd en zijn ze ingespannen bezig met alles netjes bij elkaar te leggen. De andere kinderen kijken er maar verbaasd naar, ik eerlijk gezegd ook.

Ik zie dat ik spelen altijd zwaar onderschat heb. Ik zag het altijd als tijdverdrijf en iets wat ten allen tijde onderbroken kon worden. Maar de laatste jaren krijg ik steeds meer respect voor spelen, het is voor hen net zo belangrijk als werken voor ons. Met misschien als verschil dat zij het vol overgave en altijd met plezier doen...


Lego is voor mij een mirakel. Zelfs ik kan er niet genoeg van krijgen. Oke, de kamer ligt van boven tot onder vol met blokjes en ik loop regelmatig te schelden als ik weer op zo'n scherp blokje trap. En ik krijg vaak de kriebels als ik weer voor het stofzuigen eerst 5 minuten lego op moet ruimen. Maar als ik dan zie wat ze allemaal ermee doen....Timucin wil alles wat hij maakt op de foto vastleggen, ik ben blij met de digitale camera anders had het handenvol geld gekost. Als mensen hier de hoeveelheid speelgoed zien dan krijgen de kinderen altijd te horen wat ze toch daarmee moeten en hoe ze verwend worden. En ik zucht dan maar weer een keer diep en hou me wijselijk stil. En vraag me stiekum af wanneer de visite weer vertrekt zodat we weer verder kunnen gaan met spelen.....

geweldloze communicatie

Oke, ik ben twee dagen lang ondergedompeld in geweldloze communicatie. Het is allemaal wat warrig in mijn hoofd, niet in de laatste plaats omdat GC een taal is die woorden gebruikt die ik al lang vergeten was. Neem nu het woord mededogen. Ik kan me niet herinneren wanneer ik dat woord voor het laatst gehoord heb in een gewoon gesprek, zowel in Nederlands als in Turks. In het Turks ken ik deze woorden dan ook niet. En dus had ik een heleboel nieuwe woorden te leren het afgelopen weekend.

Geweldloos Communiceren heet in ons huis de taal van het hart, zo noemt Emre het. Voor mij is geweldloos communiceren de plaats voorbij winnen en gelijk krijgen, de plaats waar we proberen werkelijk contact te maken met de ander. Het is een zwaar afkickproces, ik zit nu in de fase dat ik meteen in de gaten heb wanneer ik winnen en gelijk krijgen op de voorgrond zet, dit is ongeveer 99.9% van al mijn communicatie. En elke keer weer zie ik dat gelijk krijgen me echt niet gelukkiger maakt. Maar het voelt zo vertrouwd en het is een sprong in het donker om het los te laten. Gisteren heb ik me in het diepe gewaagd, eventjes. Kijken waarom ik wil winnen en gelijk wil hebben. Het was pijnlijk en moeilijk. Maar de rust en de ruimte die erna volgden zijn hemels.

De juf van Emre. Al weken, wat zeg ik, maanden loop ik met haar in mijn hoofd rond. Ik had Vivet, de trainster al gezegd dat ik speciaal met dat probleem wilde werken, ik wilde graag leren om met haar in gesprek te gaan zonder mezelf te verliezen en daardoor of loeikwaad te worden of dicht te klappen uit angst daarvoor. In 40 minuten lukte het mij om haar los te laten. Ik had me aan haar vastgeklampt, hoe verkeerd ze het wel niet deed, hoe Emre er onder leed....... en onder al dat projecteren zat ....... ik! Mijn schooltijd, het plagen van de andere kinderen. Hoeveel mutsen ik wel niet kwijt geraakt ben, de blauwe plekken, mijn fiets die steeds weer stuk was of een lege band had. Nee, het was niet het plagen wat zo diep zat, het was dat ik me zo hulpeloos voelde, hulpeloos, hopeloos, bang en alleen. Zo'n behoefte aan bescherming die ik niet kreeg. En dat gevoel plaagt me nu, dertig jaar later nog steeds. Alleen heb ik het leren bedekken zodat ik het maar niet hoef te voelen. Ik wordt boos, ik klap dicht, ik loop weg, ik word gemeen. En ik sla mezelf steeds weer verrot als ik weer het onderspit heb gedolven.
Gisteren kwam ik erachter dat ik nog steeds die behoefte aan bescherming heb, maar ik zie nu dat ik de mogelijkheid heb om een weg te kiezen waarin ik mezelf bescherming kan geven of bescherming kan vragen. En daardoor de gevoelens van hulpeloosheid en hopeloosheid elimineren. En ik kan de strategien die ik gebruikte om mezelf te beschermen zodra het gevoel van hulpeloosheid of hopeloosheid ook maar een beetje de kop opstak loslaten. Ik kan de rust die over me is gekomen niet beschrijven, er is letterlijk een last van mijn schouders gevallen. Want het was niet alleen de juf, de hele wereld was een groot gevaar waar ik me tegen moest beschermen, zelfs mijn eigen kinderen. De hele dag bezig met "wat denkt die van me, als ik zo doe, wat zouden ze dan denken, Jeetje, wat heb ik me weer laten gaan, ze zullen wel denken dat ik.... blablabla. Zo druk bezig met hoe de wereld mij zag dat ik mezelf niet meer zag.

Ik ben superemotioneel vandaag, ik keek naar Emre vanmorgen hoe hij lekker met zijn eten zat te spelen en kreeg tranen in mijn ogen. Jarenlang heb ik me geergerd (niet in de mogelijkheid om er iets aan te veranderen = hulpeloos) aan de manier waarop hij altijd met zijn eten speelt, en mezelf moeten stoppen om geen commentaar te leveren want hij at toch altijd zijn eten op en hij knoeide niet. Nu kon ik genieten van Emre Die Met Zijn Eten Speelt. Het is gewoon zijn manier van eten. En ik kan kiezen om ervan te genieten. Zo simpel.